Uitleg kindertekeningen: De boomtekening

Kinderen verbeelden met tekenen hun innerlijke wereld. Ze kunnen met het tekenen van huizen en bomen de relatie zichtbaar maken tussen uiterlijke werkelijkheid en het innerlijk gevoel. Tekeningen kunnen als het ware een ‘extra taal’ zijn om je in uit te drukken.
Als volwassenen spontaan een boom of een huis tekenen kunnen ook deze archetypische gevoelens worden geactiveerd.
In een universele tekeningen zoals een boom laten mensen zien hoe ze in het leven staan: vrij, open, verkrampt, verborgen, leeg of onvolgroeid. In kindertekeningen geeft een boom het gevoel dat de tekenaar over zichzelf heeft weer.

De boom is van oudsher een symbool van het leven en bescherming. De boom was een bescherming voor de oermens, net zoals de moeder dit nu is voor haar kind. Een tekening van een boom in combinatie met een huis of figuur verwijst vaak naar de relatie met de moeder. Vanaf ongeveer het zevende levensjaar staat de boom steeds minder centraal en verplaatst deze meestal naar de zijkant van het blad, de rol van de moeder neemt vanaf deze leeftijd ook een andere vorm aan.
Een boom op de tekening betekent vaak dat er voldoende levenskracht aanwezig is in het kind of het innerlijke kind.
Bij het bekijken van een boomtekening zijn er een aantal onderdelen van belang:

De stam:
Vaak is de stam in verhouding tot het bladerkroon lang. De nadruk ligt op de lengte, net zoals een kind eerst groeit tot ongeveer zijn 16e a 18e levensjaar. Daarna komt rijpheid en bloei tot stand wat dan zichtbaarder wordt in een groter bladerkroon.
De lengte van de stam geeft een indicatie van de levensjaren. Heeft een kind een knik, vertakking of een andere afwijking in de stam getekend dan kan dit duiden op een ingrijpende ervaring. Bij een ingrijpende ervaring kan gedacht worden aan een scheiding, verhuizing, trauma, afscheid e.d.
De structuur van de stam vertegenwoordigt ook het lichamelijke contact met de moeder. Bijvoorbeeld een gladde stam, waaraan moeilijk houvast te krijgen is en waarin ook gaten en verwondingen zitten of een ruwe stam met veel structuur die wel houvast biedt ook al zitten er verwondingen aan de stam.
Nieuwe vertakkingen aan de stam betekenen vaak een nieuw begin, loslaten en verder gaan.

De wortels:
Een boom heeft wortels nodig om de boom te dragen en zijn voeding te halen uit de bodem. Kinderen tekenen vanaf ongeveer 4/5 jaar wortels bij de boom. Aan de wortels bij de boom is te zien of het kind voldoende draagkracht heeft en of het voldoende psychische of emotionele voeding krijgt die het nodig heeft.

Dieren:
Dieren in of bij een boom zeggen iets over de verlangens of verwachtingen. De symbolische betekenis van de getekende dieren vertegenwoordigt een bepaald aspect in het leven of in het karakter van het kind.

Vruchten:
Vruchten in de boom, zoals appels zijn een positief teken. Iets in het leven van het kind werpt zijn vruchten af.

In de praktijk is tekenen een fijne en veilige vorm voor kinderen om zich te uiten. Als ik wil weten hoe kinderen zich voelen is tekenen een mooie werkvorm. Niet alleen bij het tekenen van een boom, maar ook uit andere kindertekeningen is veel informatie te halen. Tekenen is niet alleen een vorm van zelfexpressie, maar het is ook een middel om angst en spanningen te verminderen.